Mensen met autisme dragen het gevolg mee wat er genetisch misgelopen is in de vorige generaties.
Ongetwijfeld is dit een even onrechtvaardige als gedateerde uitspraak. Niettemin duikt ze af en toe op in gesprekken over autisme. Soms expliciet, veelal impliciet.
Alleen wat het meest onrechtvaardig is, moeten we nog ontdekken.
Is het omdat een deel van de uitspraak wetenschappelijke gezien perfect klopt ? Pervasieve ontwikkelingsstoornissen zijn voor een deel genetisch en voor een deel biologisch bepaald.
Is het omdat het autisme, of het nu asperger of autismespectrumstoornis of autisme kortweg wordt genoemd, in de vorige generaties is ontstaan, en niet in het leven van de persoon zelf ?
Wellicht niet.
Dat autisme ‘misgelopen’ zou zijn, en dan nog genetisch, en zeker in de vorige generaties, dat lijkt het meest onrechtvaardige.
Genetica wordt al eens met fouten geassocieerd. Wie in een centrum voor menselijke erfelijkheid of een fertiliteitskliniek op advies gaat, hoort weinig over mogelijkheden. Eerder over beperkingen en hoe die te voorkomen. Soms zelfs niet eens van zichzelf. Mogelijke beperkingen van een toekomstige vrucht.
Autisme mag dan nog genetisch bepaald zijn, in een dienst genetica kan je als persoon met autisme niet zo heel veel doen. Genetisch gezien is autisme wellicht een mix, een cocktail van diverse genetische beelden die leiden naar schizofrenie, adhd, depressie, dwangmatige stoornis … kortom, niet meteen autisme.
Bovendien is ‘misgelopen’ volgens mij niet te associëren met autisme. ‘Misgelopen’ associeer ik vooral met de houding van ons dominant Westerse maatschappijmodel tegenover variaties op het doorsneedenken, waarvan autistisch denken er een is. Maar ik ben ook iemand die veeleer sociaal dan medisch denk. Vandaar dat ik het onrechtvaardig vind te zeggen dat autisme een genetische fout zou zijn. Genetisch zal het wellicht nog vast te stellen zijn, maar een fout is het zeker niet.
Een laatste maar zeker niet minste punt is ‘vorige generaties’. Een tijd is gezegd dat ouders aan de basis lagen van het autisme. Hetzij door opvoeding, hetzij door genetische invloeden. Ik ben het daar niet mee eens. De genetische basis voor autisme kan evengoed een twintigtal generaties terug te vinden zijn. Vandaar dat vorige generaties moeilijke te bewijzen is. Het mag dan ook in families voorkomen, maar vaak ook niet.
Vandaar dat autisme niet iets is wat hoeft misgelopen te zijn, laat staan in vorige generaties. Het is weliswaar iets genetisch, maar niet louter genetisch, ook biologisch, en in interactie met omgevingsinvloeden (met de invloed van de ruimere samenleving)) en ondersteuning.
