Vrij autistisch

Wie een voordracht over autisme geeft voor ouders, grootouders of voor anderen zonder autisme, wordt al snel geconfronteerd met de vraag ‘hoe kan ik de persoon met autisme gelukkig maken ?’

Gelukkig zijn staat bij heel wat mensen duidelijk hoog aangeschreven, samen met gezondheid. Het is ook opvallend dat het eigen geluk soms sterk afhangt van het geluk van anderen, het geluk van de partner of het geluk van de kinderen.

Geluk bij mensen heeft vooral te maken met de mate waarin zij kunnen bijdragen tot het maatschappelijk project en behoren tot een groep binnen de samenleving. Ze willen een functie vervullen binnen het geheel.  Mensen die zich zinloos voelen, gaan zich vervelen, verwaarlozen en voelen zich al snel depressief en vereenzaamd. Ze raken geïsoleerd.

Bij mensen met autisme is dat ook het geval, al zal het individuele levensproject iets belangrijker zijn.  Zo is de zelfrealisatie van iemand met autisme het belangrijkste.

Geluk heeft dan ook veel te maken met vrijheid.

Die vrijheid begint met respect voor het denken, voor het referentiekader, voor de eigen waarden en normen.  Het is ook een vrijheid van bewegen, van keuze waar te wonen. Daarvoor is inzicht nodig in de consequenties die dit teweeg brengt, maar voor een hele grote groep mensen kan dit opgevangen worden door de juiste ondersteuning.

Vrijheid is uiteraard erg relatief. Men is altijd opgesloten in een bepaald referentiekader, een bepaalde manier van denken. Het bewustzijn dat men kan ont-hechten is al een stap in de ‘goede richting’, in onafhankelijk leven. Vrijheid  voor iemand met autisme is vooral gelinkt aan duidelijkheid en weten binnen welke verwachtingen wat mogelijk is.  Het heeft vooral te maken met onafhankelijk van anderen de tijd te kunnen invullen. Dat begint met het opmaken met een tijdslijn, en een tijdsschema, en daar zelfstandig in kunnen schuiven.  Mensen zonder autisme maken dit schema ook op, alleen is het wat minder gevisualiseerd, en soms ook wat minder flexibel omdat het gelinkt is aan sociale regels die niet altijd even vriendelijk zijn voor ieders welzijn.

Vrijheid heeft anderzijds ook te maken met het vrij kunnen denken, los van sociaal correcte ideeën, over structuren heen, waar mensen met autisme een hele voorsprong hebben, omdat zij niet gebonden zijn aan sociale genen.  Waartoe dit kan leiden, hebben zowel uitvindingen, ontdekkingen maar ook sommige catastrofes (zoals de uitvinding van het buskruit) aangetoond.